Strefa rodzica

Umiejętności rodzicielskie

W dobie tak łatwego, jak dzisiaj, dostępu do wiedzy w Internecie czy rozpowszechnienia niezliczonej liczby poradników opisujących „skuteczne metody” na wychowywanie dzieci, temat umiejętności rodzicielskich czasami sprowadzany jest jedynie do ich wymiaru technicznego. Wówczas może się wydawać, że służą one przede wszystkim temu, by skutecznie wywoływać określone zmiany w zachowaniu dziecka. Warto jednak pamiętać, że ich znaczenie jest daleko szersze. Z punktu widzenia potrzeb dziecka i jego rozwoju, umiejętności rodzicielskie są o tyle istotne i pomocne, o ile pomagają budować z dzieckiem dobrą i bliską więź, dają mu poczucie bycia widzianym (czyli: rozumianym i branym pod uwagę), kochanym i akceptowanym. Ich celem nie jest więc jedynie pomoc dorosłemu w zdyscyplinowaniu dziecka, ale przede wszystkim wspieranie dziecku w jego rozwoju, w którym bezcenne jest rozwijanie jego umiejętności uwzględniania siebie, innych ludzi i zewnętrznej rzeczywistości. W tym sensie zwłaszcza aktywne słuchanie czy umiejętność rozmawiania o emocjach nabierają głębszego sensu.

Wśród ważnych umiejętności rodzicielskich można wymienić w tym kontekście z jednej strony umiejętności pozwalające na lepsze zrozumienie dziecka, jak aktywne słuchanie, rozmawianie o emocjach. Z drugiej – umiejętności umożliwiające modelowanie jego zachowania, jak stawianie granic, formułowania informacji zwrotnych. Z punktu widzenia praktyki przy odrobinie chęci każdy z nas może się ich nauczyć.

Choć lista umiejętności rodzicielskich jest długa, jedną z kluczowych kompetencji dorosłych jest umiejętność przyjmowania przeżyć dziecka i nadawania im znaczenia, czyli mentalizowanie. Twórca tego pojęcia, Peter Fonagy, pisał o nim jako o „zdolności pojmowana świadomych i nieświadomych stanów umysłu swoich i innych”. Należy ją rozmieć jako wewnętrzną dyspozycję, która umożliwia odbieranie i odczytywanie swoich i cudzych stanów wewnętrznych, stojących za nimi potrzeb, emocji, intencji, przekonań. Zdolność do radzenia sobie z emocjami, która zasadza się na umiejętności rozpoznawania ich i autokontroli, rozwija się u dziecka właśnie w oparciu o doświadczenie bycia odzwierciedlanym w umyśle rodzica/opiekuna. Na samym początku przeżywanie różnych stanów wewnętrznych, w tym emocji, jest doświadczeniem, które nie jest w jakikolwiek sposób zorganizowane. Po stronie małego dziecka można to porównać do sytuacji chaosu po wybuchu nagłego kataklizmu, w czasie którego nikt nie wie, co się dzieje, jak się zachować, co robić. Dzięki temu natomiast, że to, co się dzieje z dzieckiem zostanie zauważone przez rodzica, poddane jego refleksji, a więc zyska tym samym swego rodzaju reprezentację, może być przez dorosłego niejako „zwrócone” dziecku w bardziej zrozumiałej formie (np. komentarza słownego). Dopiero z tego dziecko może zrobić prawdziwy użytek do porządkowania wewnętrznego pobudzenia. Siłą rzeczy, dziecko z czasem przyswaja tę pomocniczą funkcję rodzicielskiego umysłu.

Strefa rodzica: Przeczytaj również…

  1. Przetrwać dojrzewanie. Kilka wskazówek dla rodziców i opiekunów nastolatka

    Okres dojrzewania jest czasem szczególnie dynamicznych i wyrazistych zmian, jakie zachodzą w ciele i umyśle nastolatka. Jest momentem kryzysu, (…)

    Strefa rodzica
    Paulina GołaskaPaulina Gołaska
  2. Nie każdy konflikt jest krzywdzący dla dziecka

    Nie każdy konflikt rodziców/opiekunów – zauważają badacze – jest dla dziecka krzywdzący. Jeżeli dorośli radzą sobie z nim, co oznacza, (…)

    Strefa rodzicaChłopiec w ciemnym pokoju
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere
  3. Dzieci i nastolatki w obliczu konfliktów dorosłych

    Konflikty są nieodłączną częścią życia. W relacjach pojawiają się zazwyczaj wówczas, kiedy trudno jest nam pogodzić swoje sprzeczne (…)

    Strefa rodzicaSmutny nastolatek trzyma rękę na szybie i patrzy przed siebie
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere
  4. O częstowaniu nastolatków alkoholem

    Wkraczanie w dorosłość własnego dziecka stawia przed rodzicami kolejne wyzwania, na które nie ma ani łatwych, ani jednoznacznych odpowiedzi. (…)

    Strefa rodzica
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere

Newsletter

Potrzebujesz pomocy?

Niepokoisz się o swoje dziecko? Zastanawiasz się, gdzie w Twojej okolicy możesz uzyskać wsparcie? Sprawdź to w bazie placówek.

Przejdź do bazy placówek

Nasz portal korzysta z anonimowych plików Cookies w celu świadczenia lepszej jakości usług. Więcej informacji na ten temat w polityce prywatności.