Fobia szkolna u dzieci i nastolatków – cz. I (o metodach pomocy i leczenia)

Powoli zbliża się koniec wakacji i dzieci rozpoczną naukę szkolną. Jedne z nich dopiero pierwszy raz przekroczą progi szkoły, inne wracają do niej z bagażem przeżytych doświadczeń. Aby były one dobre dla dzieci, motywowały do nauki i włączania się w społeczność klasy, warto przygotować je do kolejnego etapu rozwoju. Jest to z pewnością ważny czas nie tylko dla nich, ale także dla ich rodziców. To, w jaki sposób dziecko będzie radziło sobie w szkole zależy nie tylko od jego możliwości intelektualnych. Ważne są także m.in. zdolności do nawiązywania relacji z rówieśnikami, kontakt z nowymi postaciami w życiu dziecka, jakimi są nauczyciele czy inni pracownicy szkoły, również radzenie sobie z innymi wymaganiami niż te, do których dziecko przywykło w domu. Podczas pobytu w szkole, gdzie dziecko ma do czynienia z bardziej złożonymi i różnorodnymi zadaniami, mogą ujawniać się różnego rodzaju zaburzenia, których początki nie zawsze zostały zauważone w okresie przedszkolnym. Jednym z nich może być negatywna reakcja dziecka na pójście do szkoły, podobnie – jak być może wcześniej – do przedszkola. Czytaj dalej

BlogNina Węgrzecka-Giluń

Co to jest fobia szkolna i jakie są jej objawy?

Fobia szkolna jest zaburzeniem lękowym, które określa się również jako nerwicę szkolną. Objawia się silnym lękiem przed pójściem do szkoły, mimo iż inne osoby nie uważają tej sytuacji za zagrażającą. Do dziecka dotkniętego fobią nie przemawiają żadne racjonalne argumenty. Lęk, jaki przeżywa, skupia się wokół obaw związanych z kontaktami ze szkolnymi rówieśnikami i nauczycielami, negatywną oceną i osądem przez innych, odrzuceniem, kompromitacją i ośmieszeniem w sytuacji wyrwania do odpowiedzi. Atak paniki może być spowodowany samym nawet wyobrażeniem sobie sytuacji, w której dochodzi do kontaktu z otoczeniem.

Dolegliwości dziecka w napadach fobii szkolnej

  • Bóle brzucha.
  • Nudności, wymioty.
  • Drżenie mięśni i dłoni.
  • Nadmierna potliwość ciała.
  • Rozstrój żołądka.
  • Duszności mogące prowadzić nawet do omdleń.
  • Przyspieszone bicie serca.
  • Atak paniki.

Objawy te zwykle pojawiają się przed wyjściem dziecka z domu do szkoły, ale mogą utrzymywać się znacznie dłużej podczas jego pobytu w placówce. Rodzice mogą także zaobserwować inne niepokojące objawy, które wcześniej nie występowały lub pojawiały się u dziecka sporadycznie. Należą do nich takie zachowania, jak wymienione poniżej.

  • Wystąpienie moczenia nocnego.
  • Zaburzenia snu.
  • Tiki (czyli krótkie, niekontrolowane, mimowolne ruchy określonej części ciała, np. mruganie powieką, wystawianie języka, marszczenie czoła). Dziecko nie ma możliwości powstrzymania tików. Dolegliwość ta może mieć charakter przejściowy, ale może też nawracać w przypadku przeżywania przez dziecko dalszych stanów napięć, lęku, czy innej formy stresu.
  • Płaczliwość.
  • Zachowania agresywne lub przeciwnie – wycofujące się (dziecko zaczyna być zamknięte w sobie, izoluje się od rówieśników, częściowo także od domowników).
  • Wagarowanie.
  • W przypadku nastolatków – ucieczka w zachowania ryzykowne, takie jak: palenie papierosów, picie alkoholu, sięganie po narkotyki lub/też zamykanie się w świecie gier komputerowych i portali społecznościowych.

Przedłużające się sytuacje stresogenne mogą również skutkować depresją (problem ten dotyka też młodsze dzieci) i podejmowaniem prób samobójczych.

Dolegliwości, jakie prezentuje dziecko przed pójściem do szkoły, mogą początkowo zaniepokoić rodziców, którzy skłonni są pozwolić mu pozostać w domu. Kiedy dziecko otrzyma taką zgodę, wówczas w jego samopoczuciu następuje całkowita zmiana i wszystkie, dotąd obserwowane przez rodziców objawy, ustępują. Rodzice często nie wiedzą co robić w takiej sytuacji, która początkowo wyglądała dość dramatycznie – czy znowu pozwolić dziecku zostać w domu, czy wymusić na nim pójście do szkoły? To, jaką podejmą decyzję może w znaczącym stopniu poprawić funkcjonowanie dziecka lub utrwalić objawy fobii.

Odpowiedź na pytanie, co robić w takiej sytuacji oraz w przypadku innych problemów, znajdzie się w odcinku poświęconym formom pomocy dzieciom z fobią szkolną.

Strefa rodzica: Przeczytaj również…

  1. Fobia szkolna u dzieci i nastolatków – cz. V (o metodach pomocy i leczenia)

    Pomoc dzieciom z fobią szkolną należy rozpocząć od diagnozy problemu przez psychologów zajmujących się dziećmi i młodzieżą.

    Strefa rodzica
    Nina Węgrzecka-Giluń
  2. Fobia szkolna u dzieci i nastolatków – cz. IV (o metodach pomocy i leczenia)

    Silna, utrzymująca się fobia szkolna wymaga pogłębionej diagnozy psychologicznej, która decyduje o sposobach pomocowych i leczeniu. Pominięcie (…)

    Strefa rodzica
    Nina Węgrzecka-Giluń
  3. Fobia szkolna u dzieci i nastolatków – cz. III (o metodach pomocy i leczenia)

    W kolejnym tekście o fobii szkolnej kontynuuję temat przyczyn jej wystąpienia, koncentrując się na stosunku rodziców do osiągnięć dzieci (…)

    Strefa rodzica
    Nina Węgrzecka-Giluń
  4. Fobia szkolna u dzieci i nastolatków – cz. II (o metodach pomocy i leczenia)

    W powstawaniu fobii szkolnej ma swój udział zarówno środowisko szkolne, jak i domowe, w którym dziecko uczy się i wychowuje. Szkolne, ponieważ (…)

    Strefa rodzica
    Nina Węgrzecka-Giluń

Newsletter

Potrzebujesz pomocy?

Niepokoisz się o swoje dziecko? Zastanawiasz się, gdzie w Twojej okolicy możesz uzyskać wsparcie? Sprawdź to w bazie placówek.

Przejdź do bazy placówek

Nasz portal korzysta z anonimowych plików Cookies w celu świadczenia lepszej jakości usług. Więcej informacji na ten temat w polityce prywatności.