Motywowanie dzieci do zdobywania nowych umiejętności. Pomocnik socjoterapeuty. Cz. III

Przykładem metody, która bazuje na zamianie problemu na umiejętności jest program „Dam radę” opracowany przez psychiatrę i psychoterapeutę Bena Furmana oraz jego współpracowników w Helsińskim Instytucie Terapii Krótkoterminowej. Czytaj dalej

ArtykułyAnna Dąbkowska

Program jest wykorzystywany do indywidualnej pomocy dziecku w przezwyciężaniu trudności związanych z radzeniem sobie z emocjami i z zachowaniem, np.: spóźnianie się, nadmiarowe spędzanie czasu przed komputerem, strach przed zwierzętami, unikanie niektórych rodzajów pożywienia, moczenie nocne, nieostrożne postępowanie z ogniem, zachowania agresywne. Proces wspierania dziecka składa się z 15 kroków, w ramach których terapeuta lub wychowawca pomaga dziecku odkryć korzyści, jakie może ono odnieść, gdy zdobędzie daną umiejętność oraz podkreślić predyspozycje i zdolności, jakie będą mu pomocne na drodze do osiągnięcia celu. Dziecko wymyśla nazwę dla umiejętności, wybiera bohatera (np. postać z bajki) oraz bliskie osoby, które będą go wspierać. Omawia, w jaki sposób będzie nabywać pożądaną umiejętność i ćwiczy ją. Ustala również, w jaki sposób przebiegać będzie świętowanie, gdy odniesie sukces.

Przykładowe wykorzystanie metody w pomocy 9-letniej dziewczynce i jej mamie:

Mama Basi zgłosiła się do wychowawcy świetlicy z problemem kradzieży. Basia zabierała bowiem drobne rzeczy mamie, koleżankom i ze świetlicy szkolnej. Były to pieniądze, mini-kosmetyki, gumki do włosów, pojedyncze kredki, małe zabawki. Mama wyjaśniała Basi, że kradzież jest zła, nakładała na nią różnorodne kary, ale bezskutecznie. Zagroziła, że wypisze ją z jej ulubionych zajęć sportowych.

Kradzieże były objawem głębszych problemów w relacjach rodzinnych. Rodzina potrzebowała terapii, jednak motywacja mamy do jej podjęcia była jeszcze zbyt słaba, a zgłoszony problem nasilał w relacji z córką frustrację i konflikty. Trzeba było działać szybko. Wychowawca zaproponował więc udział w programie „Dam radę.” Większość pracy miała odbywać się na gruncie domowym. Z tego powodu bardzo ważna była świadoma zgoda mamy na jej rozpoczęcie, pozytywne nastawienie do programu, odpowiednie przygotowanie i gotowość do wspierania córki.

Wychowawca z mamą ustalili następujące zasady:

  • Mama będzie codziennie przypominać Basi o programie, a w wybranej przez Basię porze dnia będzie rozmawiać z nią o jej sukcesach i porażkach. Sukces dziecka zależy bowiem w dużej mierze od pracy rodzica.
  • Mama będzie okazywała Basi wsparcie poprzez: zachęcanie jej do podjęcia starań, wyrażanie wiary w jej możliwości osiągnięcia sukcesu, przypominanie o jej zdolnościach i dotychczasowych sukcesach.
  • Gdy dziecku przydarzą się porażki (a są one nieuniknione w trakcie nabywania nowych kompetencji), mama przypomni Basi o konieczności zwrócenia zabranej rzeczy i jednocześnie wyrazi gotowość do dalszego wspierania córki, mówiąc np.: „Wierzę, że ci się uda”, „Pamiętaj, że jestem z tobą”, „Myślę, że jutro będzie lepszy dzień. Trzymam za ciebie kciuki”.
  • Mama zrezygnuje z karania, krzyczenia na Basię, oskarżania za jej niepowodzenia.
  • Raz w tygodniu odbędzie się w świetlicy spotkanie Basi i jej mamy z wychowawcą w celu podsumowania dotychczasowych postępów, omówienia trudności i ewentualnego zmodyfikowania planu działania.

Po dokładnym określeniu roli mamy i wychowawcy w programie nastąpiło spotkanie wychowawcy i mamy z Basią. Dziewczynce bardzo spodobał się pomysł zdobycia nowej umiejętności. Odmienne spojrzenie na jej problem przyniosło jej ulgę i dało nadzieję.

Basia z pomocą mamy i wychowawcy stwierdziła, że:

  • Umiejętność, którą chce opanować nazwie: „Pytam, gdy pożyczam”
  • Wyraziła nadzieję, że gdy ją opanuje, mama będzie dla niej łagodniejsza, a koleżanki bardziej miłe i nie będą już więcej przezywały jej „złodziejka”.
  • Zdobędzie tę umiejętność, bo bardzo chce, a gdy na czymś jej bardzo zależy, to bardzo się stara. Przypomniała sobie, że w przeszłości bardzo chciała nauczyć się robić mostki i jej się udało.
  • Będzie ćwiczyć nową umiejętność w ten sposób, że gdy jakaś rzecz jej się spodoba, zapyta, czy może to pożyczyć.
  • Gdy otrzyma odmowę, to nie weźmie jej.
  • Gdy zabierze jakąś rzecz bez pytania, osobiście ją zwróci.
  • Każdego dnia po kolacji opowie mamie o tym, jak próbowała pożyczać rzeczy. Założy zeszyt z datami, w którym będzie rysowała serduszka, jeśli danego dnia żadnej rzeczy nie zabierze bez pytania. Jeśli zaś danego dnia odniesie porażkę, niczego nie narysuje.
  • Uzna, że zdobyła daną umiejętność, jeśli w jej zeszycie przez 2 tygodnie każdego dnia bez przerwy będą narysowane serduszka.
  • Poprosi o wsparcie mamę i koleżankę ze świetlicy, której opowie o wszystkim w trakcie wspólnego spotkania zorganizowanego przez wychowawcę.
  • Gdy zdobędzie umiejętność: „Pytam, gdy pożyczam”, zaprosi koleżankę do ulubionej sali zabaw. Z dziewczynkami pójdzie mama Basi.

Basia osiągnęła całkowity sukces w ciągu 3 miesięcy. Nie zniechęcała się po porażkach, gdyż miała stałe wsparcie mamy, wychowawcy i koleżanki. Konieczne okazało się, aby wychowawca raz w tygodniu osobno spotykał się z mamą w celu omówienia jej sukcesów i porażek we wspieraniu Basi. Podkreślał jej wysiłki, okazywał uznanie dla jej wytrwałości i wskazywał na pozytywne efekty starań: Basia dążyła do wyznaczonego celu, utrzymywała zaangażowanie i pozytywne nastawienie do programu. Mama Basi odzyskała wiarę w swoje matczyne kompetencje. Dostrzegła, że potrafi odnieść pozytywny wpływ na zachowanie i odczucia swojego dziecka. Zobaczyła, jakiego rodzaju wsparcie pomaga Basi zmieniać się i rozwijać.

Strefa specjalisty: Przeczytaj również…

  1. Jak skutecznie wspierać ucznia z ADHD? Wskazówki dla nauczycieli

    Wspieranie osób nieneurotypowych jest jednym z najtrudniejszych zadań dla pedagogów i psychologów. ADHD obejmuje całe spektrum rozmaitych (…)

    Strefa specjalisty
    Paulina Pietrzak
  2. Stres w życiu nastolatków i sposoby radzenia sobie z nim

    Badania międzynarodowe HBSC cyklicznie dostarczają danych o kondycji psychofizycznej nastolatków w wieku 11–15 lat, m.in. na temat doświadczanego (…)

    Strefa specjalisty
  3. Jak rozmawiać z dziećmi i nastolatkami o wojnie w Ukrainie? Wskazówki dla nauczycieli i specjalistów

    Doświadczenia graniczne, jakimi są śmierć czy zagrożenie życia, a teraz wojna w Ukrainie, wywołuje w nas lawinę silnych emocji, w tym (…)

    Strefa specjalisty
  4. Zachowania ryzykowne młodzieży w spektrum autyzmu

    Według dostępnych badań szacuje się, że osoby ze spektrum autyzmu stanowią około 1–2% populacji. Nadal brakuje badań, które mogłyby (…)

    Strefa specjalisty
    dr Michał T. Handzel

Newsletter

Potrzebujesz pomocy?

Niepokoisz się o swoje dziecko? Zastanawiasz się, gdzie w Twojej okolicy możesz uzyskać wsparcie? Sprawdź to w bazie placówek.

Przejdź do bazy placówek

Nasz portal korzysta z anonimowych plików Cookies w celu świadczenia lepszej jakości usług. Więcej informacji na ten temat w polityce prywatności.