Potrzebuję przyjaciół – o znaczeniu rówieśniczego wsparcia dla nastolatków

Obok wsparcia ze strony rodziców w okresie adolescencji istotne stają się także wspierające relacje z rówieśnikami. Już od przedszkola dziecko uczy się budować więzi z osobami spoza najbliższej rodziny. Zaczyna rozwijać tak istotne w dorosłym życiu umiejętności interpersonalne, które jednocześnie chronią przed podejmowaniem ryzykownych zachowań. Czytaj dalej

ArtykułyAneta ZdunekAneta Zdunek

Wspierające relacje z rówieśnikami umożliwiają kształtowanie własnej tożsamości, odrębności i niezależności wobec rodziców, a także zapobiegają poczuciu osamotnienia. Obok wspierających relacji z rodzicami zmniejszają ryzyko rozwoju zaburzeń zdrowia psychicznego i wpływają na odporność psychiczną nastolatków. Gdy młody człowiek wie, że może liczyć na ludzi, którzy są dla niego ważni, czuje się bezpiecznie.

Kiedy nastolatki dorastają, grupa rówieśnicza staje się ważnym punktem odniesienia. Zaczynają one liczyć się w sposób szczególny ze zdaniem rówieśników, szukają swojego miejsca w grupie, dążą do zdobycia w niej dobrej pozycji. Dlatego akceptacja kolegów staje się dla młodego człowieka bardzo ważna.

Czy nastolatki mogą liczyć na kolegów i koleżanki, kiedy coś idzie nie tak? Czy mogą dzielić swoje radości i troski z kolegami? Czy mogą rozmawiać z nimi o swoich problemach? Czy koledzy i koleżanki naprawdę starają się im pomóc? Te pytania stały się przedmiotem dociekań w badaniach HBSC (Health Behaviour In School-Aged Children), które są realizowane co cztery lata, począwszy od roku 1982. W ostatniej ich edycji, z 2018 roku, uczestniczyło 47 krajów, w tym Polska. Analizie poddano odpowiedzi ponad pięciu tysięcy polskich uczniów z trzech typowych dla tych badań roczników − 11-, 13- i 15-latków. W całej badanej populacji młodzieży wysoki poziom wsparcia rówieśniczego stwierdzono tylko u 14,1% badanych, co biorąc pod uwagę edycję badań HBSC z 2014 roku, wskazuje na znaczne pogorszenie wskaźnika (w 2014 roku deklarowało je 23% uczniów). Biorąc pod uwagę płeć, więcej dziewcząt (17,1%) niż chłopców (11%) wskazało na wysoki poziom wsparcia ze strony kolegów i koleżanek. I w tym wypadku poczucie otrzymywania przez nastolatki wsparcia ze strony rówieśników obniża się wraz z wiekiem (30% 11-latkowie, 20,4% 13-latkowie i 15,3% 15-latkowie). Badania nie tłumaczą przyczyn tej tendencji. Może wpływ na to ma fakt, że wraz z wiekiem rosną potrzeby i oczekiwania wobec kolegów i koleżanek, podczas gdy młodzi ludzie dopiero zaczynają się uczyć budowania bliskich relacji z rówieśnikami, rozwijają empatię i zachowania prospołeczne.

Co zatem może przemawiać za szukaniem wsparcia u rówieśników?

  • Młodzi ludzie silniej identyfikują się z ludźmi w swoim wieku, a informacje uzyskiwane od rówieśników mogą im się wydawać bardziej wiarygodne.
  • Nastolatki egzystują w tym samym świecie i posługują się tym samym językiem, dlatego łatwiej im jest zadawać pytania i dyskutować na różne tematy z rówieśnikami.
  • Chętniej przyjmują informacje od swoich rówieśników niż od dorosłych. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy wychowywali się w trudnych warunkach i często doznawali
  • rozczarowań ze strony najbliższych dorosłych.
  • Młodzi ludzie częściej mówią szczerze, co czują lub myślą swoim rówieśnikom niż dorosłym, których oceny się obawiają.

Choć niewątpliwie w okresie dojrzewania grupa rówieśnicza nabiera dla młodego człowieka szczególnego znaczenia, wyniki badań HBSC wskazują, że wsparcie społeczne ze strony kolegów i koleżanek jest gorzej oceniane przez młodzież niż wsparcie ze strony rodziny. Uważne słuchanie nastoletnich dzieci, otwartość i podążanie za ich potrzebami może sprawić, że w istotnych sprawach będą oni poszukiwali wsparcia u dorosłego częściej niż u kolegi czy koleżanki.

Strefa specjalisty: Przeczytaj również…

  1. Pozytywne oczekiwania wobec alkoholu i marihuany oraz ich dostępność wśród nastolatków – nowe wyniki badań

    Młodzi ludzie zdecydowanie częściej po użyciu substancji psychoaktywnych spodziewają pozytywnych niż negatywnych efektów. Po alkoholu (…)

    Strefa specjalisty
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere
  2. Picie alkoholu przez kobietę w ciąży – skutki dla dziecka

    Wiadomość o ciąży zazwyczaj powoduje, że kobiety zaczynają poświęcać więcej uwagi swojemu stylowi życia – stosują zdrową dietę, (…)

    Strefa specjalisty
    Aneta ZdunekAneta Zdunek
  3. Wpływ pandemii na zdrowie psychiczne

    Przebieg pandemii koronowirusa w Polsce jest, póki co, znacznie łagodniejszy niż we Włoszech, Hiszpanii czy Stanach Zjednoczonych. Wydaje (…)

    Strefa specjalisty
    Sylwia PawłowskaSylwia Pawłowska
  4. Zajęcia edukacyjne online. Nowe wyzwania w pracy z dziećmi w dobie pandemii

    Edukacja w dobie pandemii to jedno z najtrudniejszych wyzwań, z jakimi w okresie ostatnich lat przyszło zmierzyć się zarówno pracownikom (…)

    Strefa specjalisty
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere

Newsletter

Potrzebujesz pomocy?

Niepokoisz się o swoje dziecko? Zastanawiasz się, gdzie w Twojej okolicy możesz uzyskać wsparcie? Sprawdź to w bazie placówek.

Przejdź do bazy placówek

Nasz portal korzysta z anonimowych plików Cookies w celu świadczenia lepszej jakości usług. Więcej informacji na ten temat w polityce prywatności.