Dobry kontakt, trzymanie się jasnych zasad i rozmawianie o skutkach picia alkoholu zapobiegają jego używaniu przez młodzież, cz. 2.

Holenderscy naukowcy przeprowadzili badania na grupie ponad 800 nastolatków w wieku 12–16 lat sprawdzając, w jaki sposób restrykcyjne zasady w domu rodzinnym, częstotliwość rozmawiania o alkoholu i jakość komunikacji, oznaczająca dobry kontakt rodzica z dzieckiem, wpływają na powstrzymywanie się od używania alkoholu w okresie dorastania (Koning, 2012). Wskaźnikiem jakości komunikacji była wzajemność („Moi rodzice i ja jesteśmy zainteresowani wzajemnymi opiniami na temat spożywania alkoholu”) i zrozumienie („Jeśli moi rodzice i ja rozmawiamy o alkoholu, czuję się zrozumiany”). Czytaj dalej

ArtykułyKarolina Van LaereKarolina Van Laere

Częstotliwość komunikacji była natomiast mierzona liczbą prowadzonych przez ostatnie 12 miesięcy rozmów na temat konkretnych problemów związanych z używaniem alkoholu, takich jak: negatywne konsekwencje picia, zasady dotyczące utrzymywania abstynencji, sposoby przeciwstawiania się presji rówieśników. Na podstawie odpowiedzi udzielanych przez respondentów podzielono rodziców na pięć grup. W pierwszej grupie znaleźli się rodzice, którzy byli postrzegani przez nastolatków jako opiekunowie mający przyzwalający stosunek wobec picia alkoholu. W niewielkim stopniu wprowadzali zasady związane zakazem jego używania u progu statystycznej inicjacji alkoholowej nastolatków – w 12. roku życia dziecka. Ich postawa nie zmieniała się wraz z wiekiem dziecka. Jednocześnie jakość komunikacji z nimi była nisko oceniania przez nastolatków. W drugiej grupie znaleźli się rodzice, którzy w swojej praktyce wychowawczej w wysokim stopniu stosowali zasady związane z zakazem picia alkoholu, a ich jakość komunikacji z nastolatkami i częstotliwość rozmawiania o alkoholu oceniane były jako wysokie. Wraz z wiekiem dziecka (po 12. roku życia) nieznacznie jedynie spadała restrykcyjność dorosłych. W trzeciej grupie znaleźli się rodzice, którzy w umiarkowanym stopniu stosowali zasady o nieużywaniu alkoholu, a z wiekiem dziecka stawali się w sposób wyraźny („umiarkowanie silny spadek”) mniej restrykcyjni. Od początku jakość ich komunikacji z dzieckiem i częstotliwość rozmawiania o alkoholu były oceniane na niskim poziomie. W czwartej grupie rodzice od samego początku w niskim stopniu stosowali zasady związane z używaniem alkoholu, co jeszcze ulegało wyraźnemu spadkowi w kolejnych latach dorastania dziecka. Poświęcali natomiast coraz więcej czasu komunikacji z nastolatkiem. Grupę piątą cechowała największa stabilność w zakresie stosowanych praktyk rodzicielskich. Zasady od początku były wprowadzone w wysokim stopniu i nieznacznie rozluźniały się wraz z dorastaniem nastolatka. Natomiast jakość i częstotliwość komunikacji utrzymywały się na wysokim poziomie na kolejnych latach życia dziecka. Częstotliwość rozmów była nieco niższa niż w grupie drugiej i nieco niżej od niej oceniona została jakość komunikacji przez nastolatków niż w grupie drugiej. Oba wskaźniki pozostawały cały czas jednak wyraźnie wyższe aniżeli w pozostałych grupach (Koning, 2012).

Największy wskaźnik picia alkoholu przez młodzież w wieku 12 lat, który nasilał się wraz z wiekiem, został potwierdzony w grupie pierwszej, a więc w tej, w której rodzice cechowali się, zdaniem nastolatków, przyzwalającym stosunkiem do alkoholu. Drugi największy wskaźnik picia z tendencją do nasilania się wraz z wiekiem odnotowano w grupie czwartej, a kolejny – w trzeciej. W tej ostatniej, nastąpił najbardziej gwałtowny wzrost spożywania alkoholu wśród młodych ludzi po 12. roku życia, przy jednoczesnym najsilniejszym spadku restrykcyjności rodziców. Najmniejszy wskaźnik używania alkoholu potwierdzono w grupach: w drugiej i w piątej. Tym, co łączyło obie grupy, było zachowanie względnej stabilności i stałości w postawie rodziców wobec alkoholu i komunikacji z dzieckiem, która utrzymywała się na wysokim poziomie.

We wszystkich grupach w mniejszym lub większym stopniu nastąpił spadek restrykcyjności rodziców. Jest to powszechna tendencja, którą potwierdzają różne badania dotyczące rodzicielstwa w okresie dojrzewania dziecka. Najprawdopodobniej rodzice stają się po prostu mniej surowi uwzględniając dążenie nastolatków do uzyskania większej autonomii i niezależności (za: Koning, 2012).

Podsumowanie

Badania wskazują, że nawet częstsze rozmawianie o skutkach i szkodliwości alkoholu z nastolatkami nie jest wystarczające, kiedy nastolatek zaczyna coraz bardziej eksperymentować z alkoholem. Wprowadzanie zakazów bez utrzymywania dobrego kontaktu z dzieckiem i bez rozmów z nim o alkoholu również nie odnoszą najlepszego efektu. Wszystko wskazuje na to, że najskuteczniejszym rozwiązaniem jest wprowadzenie od samego początku restrykcyjnych zasad oraz utrzymywanie otwartej, bazującej na wzajemnym zrozumieniu komunikacji z dzieckiem połączone z rozmawianiem z nim o zagrożeniach związanych z używaniem alkoholu w młodym wieku. Otwarta komunikacja oznacza jednocześnie zgodę rodziców na wyrażanie przez nastolatka swojego sprzeciwu wobec zakazów, kwestionowanie i poddawanie w wątpliwość stanowiska rodziców. Zasady dotyczące niepicia alkoholu przez nastolatków powinny być jasne i umotywowane przez rodziców. Jeżeli pobudki, które kierują dorosłymi, będą zrozumiałe dla młodych ludzi, będą oni bardziej skłonni ich przestrzegać.

Wyniki badań potwierdzają, jak dużą rolę pełnią rodzice i opiekunowie w zapobieganiu zachowaniom ryzykownym młodzieży. Dlatego powinni oni być kluczowym adresatem działań profilaktycznych.

Strefa specjalisty: Przeczytaj również…

  1. Dobry kontakt, trzymanie się jasnych zasad i rozmawianie o skutkach picia alkoholu zapobiegają jego używaniu przez młodzież, cz. 1.

    Wchodzenie dziecka w okres dorastania niesie za sobą nowe wyzwania dla rodziców i opiekunów, ale też dla innych dorosłych pracujących z (…)

    Strefa specjalisty
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere
  2. Myślenie szybkie – jak umysł pomaga nam tworzyć poczucie spójności i pewności?

    Ani jako profesjonaliści, ani jako osoby prywatne nie jesteśmy wolni do myślenia automatycznego. Zdaniem autorów koncepcji o dwóch systemach (…)

    Strefa specjalisty
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere
  3. Patotreści w Internecie - potencjalne skutki

    Autorzy raportu z badań, przeprowadzonych na zlecenie Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, na temat rozpowszechnienia zjawiska patotreści w Internecie (…)

    Strefa specjalisty
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere
  4. Patotreści w Internecie - skala zjawiska

    Pojawianie się informacji o poczynaniach patostreamerów na ogólnodostępnych portalach internetowych w sposób naturalny rodzi pytanie o granice (…)

    Strefa specjalisty
    Karolina Van LaereKarolina Van Laere

Newsletter

Potrzebujesz pomocy?

Niepokoisz się o swoje dziecko? Zastanawiasz się, gdzie w Twojej okolicy możesz uzyskać wsparcie? Sprawdź to w bazie placówek.

Przejdź do bazy placówek

Nasz portal korzysta z anonimowych plików Cookies w celu świadczenia lepszej jakości usług. Więcej informacji na ten temat w polityce prywatności.